Abanyeshuri muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo batangiye gusubira ku mashuri kuri uyu wa Kabiri, mu gihe iki gihugu gikomeje guhangana n’icyorezo cya Ebola cyateye impungenge, cyane cyane mu ntara ya Ituri iri mu majyaruguru ashyira uburasirazuba bw’igihugu. Kugeza ku wa 31 Kanama 2026, imibare ya Leta yerekanye ko abantu 6,041 bari bamaze kwandura Ebola , mu gihe 2,911 bari bamaze guhitanwa n’iyi ndwara . Iyi mibare yatumye iki cyorezo kiba icyorezo cya Ebola cyahitanye abantu benshi kurusha ibindi byabaye muri Congo mu myaka yashize. Intara esheshatu muri 26 zigize Repubulika Ih
Abanyeshuri muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo batangiye gusubira ku mashuri kuri uyu wa Kabiri, mu gihe iki gihugu gikomeje guhangana n’icyorezo cya Ebola cyateye impungenge, cyane cyane mu ntara ya Ituri iri mu majyaruguru ashyira uburasirazuba bw’igihugu. Kugeza ku wa 31 Kanama 2026, imibare ya Leta yerekanye ko abantu 6,041 bari bamaze kwandura Ebola, mu gihe 2,911 bari bamaze guhitanwa n’iyi ndwara. Iyi mibare yatumye iki cyorezo kiba icyorezo cya Ebola cyahitanye abantu benshi kurusha ibindi byabaye muri Congo mu myaka yashize. Intara esheshatu muri 26 zigize Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ni zo zagaragayemo Ebola. Ituri ni yo iri ku isonga, aho kugeza ku wa 26 Kanama yari imaze kugira abantu 4,802 banduye Ebola. Muri Bunia, umurwa mukuru w’intara ya Ituri, bamwe mu babyeyi bagaragaje impungenge ku cyemezo cyo gusubukura amasomo mu gihe icyorezo kigikomeje. Dieudonne Lotsima, umubyeyi w’abana batatu utuye i Bunia, yavuze ko ahangayikishijwe n’umutekano w’abana mu gihe basubiye mu mashuri. Yasabye ko Leta isobanura ingamba izashyiraho kugira ngo abana barindwe kwandura Ebola. Yanasabye ko amasomo ashobora gutinda gusubukurwa kugeza habonetse urukingo rwihariye rukora kuri virusi iri gutera iki cyorezo. Lotsima avuga ko abana bashobora kutubahiriza buri gihe amabwiriza y’isuku, cyane cyane gukaraba intoki, kandi ko umwana wanduye ashobora kugeza ubwandu ku bandi bagize umuryango. Icyorezo kiri muri Congo cyatewe na Bundibugyo virus, ubwoko bwa ebolavirus butandukanye na Zaire ebolavirus, yo yagiye itera ibyinshi mu byorezo bya Ebola byabaye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo. Kugeza ubu, nta rukingo cyangwa imiti byemejwe mu buryo bwihariye kuvura cyangwa gukingira indwara iterwa na Bundibugyo virus. Urukingo rwa Ervebo, rwemejwe kurwanya Zaire ebolavirus, ruri guhabwa abakozi bo mu rwego rw’ubuzima bari ku murongo w’imbere, ariko ubushobozi bwarwo bwo kurinda Bundibugyo virus ntiburamenyekana. Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima, WHO, rirashyigikira igeragezwa ry’ubushakashatsi kugira ngo harebwe niba uru rukingo rushobora kugira akamaro kuri iyi virusi. Leta ya Congo ntiyafunze amashuri yose ku rwego rw’igihugu. Ahubwo yashyizeho uburyo butandukanye hashingiwe ku rwego rw’akaga k’icyorezo mu duce dutandukanye. Mu duce dufite ibyago byinshi, abanyeshuri bazakomeza kwiga bari mu ngo bakoresheje impapuro z’amasomo na radiyo. Hazatangwa ibitabo by’imyitozo n’impapuro z’amasomo bikubiyemo iby’ingenzi mu nteganyanyigisho, mu gihe amaradiyo yo mu baturage azajya atambutsa ibiganiro bifasha abanyeshuri gukomeza kwiga. Minisitiri w’Uburezi, Raissa Malu, yavuze ko mu duce 138 tw’uburezi two mu ntara zagizweho ingaruka na Ebola, 40 twari twamaze kugerwaho n’icyorezo, muri two 18 tukaba twari twashyizwe mu cyiciro cy’ibyago byinshi. Leta yashyize uturere mu byiciro bitatu: icyatsi, aho nta bwandu bwa Ebola bwagaragaye; icunga, aho icyorezo kiri ariko hakaba hakomeje amasomo hafashwe ingamba z’inyongera; n’umutuku, aho ibyago byo kwandura bifatwa nk’ibiri hejuru cyane. Abarezi muri Ituri na bo basabye ko habaho ingamba zihagije mbere y’uko abanyeshuri basubira mu mashuri. Komite ihuza amashuri n’amashyirahamwe y’abarimu muri Ituri 1 yavuze ko uko icyorezo gihagaze bidatanga icyizere gihagije cyo gusubira mu mashuri nta ngamba zikomeye z’isuku n’ubwirinzi zashyizweho. Budju Lobo Isaac, umwe mu bahagarariye abarimu, yavuze ko amashuri akwiye kuba afite ibikoresho by’ibanze birimo aho gukarabira intoki, imiti isukura intoki, ibikoresho bipima ubushyuhe, ndetse n’ubufasha buhoraho ku barimu. Abashinzwe uburezi na bo batangiye guhugura abakozi bo muri Ituri ku buryo bwo kumenya imyitwarire ishobora guteza ubwandu, gukumira Ebola no kwigisha abanyeshuri uko bayirinda. Nubwo bamwe mu babyeyi n’abarimu bafite impungenge, inzobere mu buzima zigaragaza ko gusubira ku mashuri bishobora no gukoreshwa nk’uburyo bwo gukwirakwiza amakuru afasha kurwanya Ebola. Professor Yap Boum, ushinzwe ibikorwa byo guhangana n’icyorezo cya Bundibugyo muri Africa Centres for Disease Control and Prevention (Africa CDC), yavuze ko abanyeshuri bashobora kugira uruhare mu kugeza ubutumwa bwo kwirinda Ebola mu miryango yabo. Abanyeshuri bamaze kumenya uko Ebola yandura n’uburyo bwo kuyirinda, bashobora gusubira mu ngo zabo bakigisha n’ababyeyi ndetse n’abandi bantu bakuru. Muri iki gihe, Leta ya Congo ihanganye n’imbogamizi ebyiri icyarimwe: gukomeza uburezi bw’abana no kubarinda icyorezo cya Ebola. Uko ingamba z’isuku n’ubwirinzi zizashyirwa mu bikorwa mu mashuri bizagira uruhare rukomeye mu kugena niba gusubukura amasomo bishobora gukomeza nta kongera ibyago byo gukwirakwiza ubwandu.





Comments
No comments yet. Be the first to share a thought.